Қазақстан тарихы бойынша 74–99 сұрақтарға жауаптар
For sale, for good
20 000 credits
Length: ~5,000 words
The buyer becomes the work's new owner: its files, editing and publishing pass to them.
Work text
Қазақстан тарихы бойынша 74–99 сұрақтарға жауаптар
Бұл жинақ ХХ ғасырдағы Қазақстан тарихының негізгі саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени және экологиялық үдерістерін 74–99-сұрақтар ретімен қамтиды. Нақты тарихи даталар мен тұлғалар астын сызу арқылы көрсетілді. Мәтін бес томдық Қазақстан тарихы және e-history.kz материалдары негізінде құрастырылды.
Мазмұны
74. Қазақстандағы Азамат соғысының себептері мен салдарын талдап, «әскери коммунизм» саясатының ауыл шаруашылығы мен халықтың әлеуметтік жағдайына тигізген ықпалын нақты деректермен дәлелдеңіз.
75. Жаңа экономикалық саясаттың енгізілу себептері мен салдарын талдап, «әскери коммунизм» мен ЖЭС-тің экономикалық шараларын салыстырыңыз. ЖЭС-тің Қазақстан шаруашылығын қалпына келтірудегі маңызына баға беріңіз.
76. Қазақ АКСР-інің құрылуының себептері мен тарихи маңызын анықтап, қазақ жерлерін бір автономия құрамына біріктірудегі А. Байтұрсынұлы мен Ә. Ермековтің қызметін нақты тарихи деректермен дәлелдеңіз.
77. Ф.И. Голощекиннің «Кіші Қазан» саясаты мен күштеп ұжымдастырудың себептері мен салдарын талдап, 1931–1933 жылдардағы ашаршылықтың демографиялық зардаптарын нақты деректермен дәлелдеңіз.
78. Қазақстандағы индустрияландырудың себептері мен салдарын талдап, Түрксіб пен Қарағанды өнеркәсіп кешенінің экономикалық маңызын салыстырыңыз. Қ.И. Сәтбаевтың Жезқазған мыс кен орындарын зерттеуге қосқан үлесін нақты деректермен дәлелдеңіз.
79. 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргіндердің себептері мен салдарын талдап, Алаш қайраткерлері мен қазақ зиялыларына жасалған репрессиялардың ауқымын нақты деректермен дәлелдеңіз. Карлаг пен АЛЖИР туралы тарихи деректер негізінде кеңестік жазалау жүйесіне баға беріңіз.
80. 1920–1930 жылдардағы сауатсыздықты жою мен білім беру саласындағы өзгерістерді анықтап, қазақ жазуының араб графикасынан латын графикасына, кейін кириллицаға ауысуының себептері мен салдарын талдаңыз. Үш жазу жүйесінің қазақ қоғамындағы қызметін салыстырыңыз.
81. Б. Момышұлы, Ә. Молдағұлова және басқа қазақстандықтардың Ұлы Отан соғысындағы ерліктерін нақты тарихи деректермен дәлелдеңіз. Олардың ерлігінің тарихи жады мен жастарға патриоттық тәрбие берудегі маңызын бағалаңыз.
82. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында өнеркәсіп орындарын Қазақстанға көшірудің себептері мен салдарын талдаңыз. Соғыс жылдарындағы индустриялық өзгерістер мен Қазақстанның кейінгі өнеркәсіптік дамуы арасындағы сабақтастықты анықтаңыз.
83. Корейлер, немістер, шешендер және басқа халықтардың Қазақстанға күштеп қоныс аударылуының себептері мен салдарын талдаңыз. Депортациялық үдерістердің Қазақстанның қазіргі көпэтносты қоғамының қалыптасуына ықпалын бағалаңыз.
84. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстан ғылымы мен мәдениетіндегі өзгерістерді анықтаңыз. Соғыс жылдарында қалыптасқан ғылыми әлеует пен Қазақ КСР Ғылым академиясының құрылуы арасындағы сабақтастықты дәлелдеңіз.
85. 1946–1953 жылдардағы Қазақстан экономикасын қалпына келтірудің негізгі бағыттарын анықтаңыз. Ауыр өнеркәсіпті дамытудың себептері мен салдарын талдап, сол кезеңде қалыптасқан индустриялық моноқалалар мен қазіргі моноқалалардың дамуындағы сабақтастық пен өзгерістерді салыстырыңыз.
86. «Бекмаханов ісін» және соғыстан кейінгі басқа идеологиялық қуғын-сүргін мысалдарын талдаңыз. Е. Бекмахановтың ғылыми тұжырымдары мен кеңестік ресми интерпретацияны салыстырып, саяси-идеологиялық қысымның тарих ғылымына тигізген салдарына баға беріңіз.
87. КОКП ХХ съезінде Сталиннің жеке басына табынудың сыналу себептерін анықтап, «жылымық» кезеңінде қоғамдық-саяси өмірде болған өзгерістерді талдаңыз. Бұл үдерістің саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтаудағы маңызын бағалаңыз.
88. Тың және тыңайған жерлерді игеру саясатының жүргізілу себептерін анықтап, оның экономикалық, демографиялық және экологиялық салдарын талдаңыз. Тың игеру кезеңіндегі өзгерістердің қазіргі Қазақстандағы демографиялық және экологиялық жағдайға ықпалын бағалаңыз.
89. Д.А. Қонаевтың Қазақстанды басқарған кезеңіндегі экономикалық және әлеуметтік-мәдени өзгерістерді анықтаңыз. Сол кезеңде қалыптасқан инфрақұрылымның қазіргі Қазақстанның дамуындағы сабақтастығын нақты мысалдармен дәлелдеңіз.
90. Маңғыстау мұнай-газ кешені, Соколов-Сарыбай кен өндірісі және Екібастұз энергетикалық кешенінің даму себептерін анықтаңыз. Кеңестік кезеңдегі шикізаттық экономикалық модель мен қазіргі жасыл экономика бағытын салыстырып, өзгерістерді анықтаңыз.
91. 1970–1980 жылдардағы «тоқырау» құбылыстарының себептерін анықтап, олардың әлеуметтік-экономикалық және экологиялық салдарын талдаңыз. Арал теңізі мен Семей полигоны мәселелерінің қазіргі экологиялық саясатпен сабақтастығын анықтаңыз.
92. 1979 жылғы Целиноград оқиғасының себептері мен нәтижелерін талдап, оның ұлттық сана-сезімнің дамуындағы және Қазақстанның аумақтық тұтастығын қорғаудағы маңызына баға беріңіз.
93. 1950–1980 жылдардағы Қазақстандағы ғылым, білім, әдебиет және мәдениет жетістіктері мен идеологиялық шектеулерді салыстырыңыз. Кеңестік мәдени саясаттың ұлттық интеллектуалдық дамуға ықпалына баға беріңіз.
94. М.С. Горбачевтің қайта құру және жариялылық саясатының себептері мен салдарын талдап, КСРО-ның қоғамдық-саяси жүйесіндегі өзгерістерді анықтаңыз.
95. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасының себептері мен салдарын талдап, оның ұлттық сана-сезімнің өсуі мен Қазақстанның тәуелсіздік тарихындағы маңызына баға беріңіз.
96. Семей ядролық полигоны мен Арал теңізі экологиялық мәселелерінің себептері мен салдарын салыстырыңыз. Олардың қазіргі Қазақстанның экологиялық қауіпсіздік саясатына тигізген ықпалын анықтаңыз.
97. «Невада–Семей» қозғалысының құрылу себептері мен нәтижелерін талдап, О. Сүлейменов бастаған азаматтық қозғалыстың Қазақстанның антиядролық саясатындағы маңызына баға беріңіз.
98. 1989 жылғы «Қазақ КСР-індегі тілдер туралы» Заңның қабылдану себептерін анықтап, оның қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін қалыптастырудағы тарихи маңызына баға беріңіз. 1989 жылдан қазіргі кезеңге дейінгі тіл саясатындағы өзгерістер мен сабақтастықты анықтаңыз.
99. 1991 жылғы Тамыз оқиғалары мен КСРО-ның ыдырауының себептері мен салдарын талдап, Алматы декларациясы мен ТМД құрылуы нәтижесінде посткеңестік кеңістікте болған саяси өзгерістерді анықтаңыз.
Пайдаланылған әдебиеттер
74. Қазақстандағы Азамат соғысының себептері мен салдарын талдап, «әскери коммунизм» саясатының ауыл шаруашылығы мен халықтың әлеуметтік жағдайына тигізген ықпалын нақты деректермен дәлелдеңіз.
Азамат соғысы Қазақстанда кеңес өкіметі мен оған қарсы күштердің билік, көлік жолдары және азық-түлік қорлары үшін күресі ретінде жүрді. Оның негізгі себептері — 1917 жылғы Қазан төңкерісінен, саяси биліктің бөлінуінен, әлеуметтік жіктелуден және сыртқы интервенциядан кейінгі қарулы қақтығыс. Қазақстанда Орынбор, Орал, Жетісу, Ақмола және Семей өңірлері соғыс қимылдары мен ақтар-қызылдар текетіресінің маңызды кеңістігі болды.
Әскери коммунизм жағдайында азық-түлік салғырты, өнімді күшпен жинау, өнеркәсіпті мемлекет меншігіне алу, жеке саудаға шектеу және еңбек міндеткерлігі қолданылды. Бұл саясат армияны жабдықтауға мүмкіндік бергенімен, ауыл шаруашылығының ынтасын жойып, нарықтық айырбасты әлсіретті. Соғыс пен реквизиция мал басының, егіс көлемінің және ауылдағы тұрмыс деңгейінің төмендеуіне әкелді. 1921–1922 жылдардағы аштық осы дағдарыстың ең ауыр салдарының бірі болды.
Саясаттың әлеуметтік әсері азық-түлік тапшылығынан, көші-қоннан, індеттен және шаруалардың наразылығынан көрінді. Сондықтан 1921 жылғы шаруалар көтерілістері мен дағдарыс билікті жаңа экономикалық саясатқа көшуге мәжбүр етті. Қорытындысында Азамат соғысы кеңес билігінің орнығуын жеделдетті, бірақ әскери коммунизм Қазақстан ауылын күйзелтіп, кейінгі ЖЭС-ке өтуге себеп болды [1; 2; 9].
75. Жаңа экономикалық саясаттың енгізілу себептері мен салдарын талдап, «әскери коммунизм» мен ЖЭС-тің экономикалық шараларын салыстырыңыз. ЖЭС-тің Қазақстан шаруашылығын қалпына келтірудегі маңызына баға беріңіз.
ЖЭС-ке көшуге әскери коммунизмнің салғырты, өндірістің құлдырауы, ауылдағы наразылық және 1921–1922 жылдардағы аштық түрткі болды. ЖЭС кезінде салғырттың орнына азық-түлік салығы енгізіліп, жеке саудаға, жалға алуға және шағын кәсіпкерлікке белгілі бір мүмкіндік берілді. Бұл шаралар шаруаның өндірістік ынтасын қалпына келтірді [9].
Көрсеткіш | Әскери коммунизм | ЖЭС |
Азық-түлік | Салғырт, күшпен жинау | Азық-түлік салығы |
Сауда | Жеке саудаға тыйым | Шектеулі жеке сауда |
Өнеркәсіп | Жаппай мемлекеттендіру | Шағын кәсіпке рұқсат |
Нәтиже | Дағдарыс, тапшылық | Қалпына келу, нарықтық байланыс |
Қазақстанда ЖЭС ауыл шаруашылығын қалпына келтіруге, егіс көлемін ұлғайтуға, мал шаруашылығын жандандыруға және сауда қатынасын реттеуге көмектесті. 1925 жылғы сәуірде қазақ халқының тарихи атауының қалпына келтірілуі де осы кезеңдегі ұлттық-мемлекеттік жаңғырумен сабақтасты. Алайда ЖЭС тұрақты нарықтық модельге айналмады: 1920-жылдардың соңында әкімшілік-әміршіл бағыт қайта күшейді. Бағасы бойынша, ЖЭС қысқа мерзімде тиімді болды, бірақ саяси шешіммен тоқтатылғандықтан ұзақ мерзімді институционалдық нәтиже бере алмады [1; 9].