Сөйлеу мәтіні: қорғауға, конференцияға және мерекеге арналған сөз
Сөйлеу мәтіні дауыстап айтуға арналады: оның сөйлемдері қысқа, құрылымы құлаққа анық, ал көңіл күйі жағдайға сай болады.
Ол студентке дипломдық жұмысты қорғауға, педагогқа мектеп іс-шарасына, қызметкерге жиналысқа немесе мерейтойға, кез келген адамға той мен мерекеде құттықтау айтуға керек.
Құжатта не болады
- Тақырыбы, сөйлеуші, аудитория және болжамды сөйлеу уақыты көрсетілген тақырып бөлігі
- Аудиторияға қаратпа сөз және назар аудартатын алғашқы сөйлемдер
- Мысалмен немесе фактімен ашылған 3–4 негізгі ой
- «Біріншіден», «Енді … көшейік» сияқты байланыстырғыш сөздер
- Қажет жерде [пауза], [слайд 4] сияқты қысқа сөйлеу белгілері
- Есте қаларлық соңғы сөйлем, тілек немесе алғыс
Әдеттегі құрылымы
- Тақырып бөлігі
- Кіріспе: қаратпа сөз және назар аудару
- Негізгі бөлім: 3–4 ой
- Қорытынды: негізгі ойды түйіндеу және соңғы сөз
Көлемі мен рәсімделуі
Сөйлеу мәтінінің көлемі уақытпен өлшенеді: минутына шамамен 120–130 сөз. Уақыт көрсетілмесе, қорғау мен конференция сөзі — 7–10 минут, сөйлеу тапсырмасы — 3–5 минут, тост немесе құттықтау — 1–2 минут.
Мәтін дауыстап оқуға ыңғайлы рәсімделеді: Times New Roman 16 pt, сол жаққа туралау, қысқа абзацтар, абзацтар арасында бос жол. Қорғаудағы сөйлеу уақытын көбінесе комиссия немесе кафедра белгілейді.
ЖИ агенті қалай көмектеседі
- Жағдайды, аудиторияны, сөйлеушінің рөлін және ұзақтығын көрсетесіз.
- Қорғау сөзі үшін жұмысыңыз бен слайдтарыңызды тіркейсіз: сөз солардың негізінде жазылып, қажет жерде слайдқа сілтеме жасалады.
- Той не мерейтой сөзінде ЖИ агенті жеке оқиғаларды ойдан шығармайды, оның орнына [ортақ естелік] сияқты белгі қояды.
- Мәтінді дауыстап оқып, уақытын өлшеп, өз сөйлеу мәнеріңізге қарай түзетесіз.
Сұрақтар мен жауаптар
Дипломдық жұмысты қорғауға сөз жаза ма?
Иә. Сөз комиссияға қаратпадан басталып, тақырыптың өзектілігін, нысаны мен пәнін, мақсат пен міндеттерді, негізгі нәтижелерді, жаңалықты және ұсыныстарды қамтиды. Ол тіркелген жұмысқа ғана сүйенеді.
Тойға арналған тост жаза ма?
Иә, мерейтойға, үйлену тойына, түлектер кешіне немесе мерекеге арналған жылы сөз жазылады. Мақал-мәтелдер мен ақындардың өлең жолдары орынды болса ғана, дәл келтіріліп қосылады.
Сөз неше минутқа созылады?
Уақытты көрсетсеңіз, мәтін соған сай жазылады: мысалы, 5 минутқа шамамен 600–650 сөз. Болжамды уақыт мәтіннің басында жазылады.
Пікірсайысқа дайындала ала ма?
Иә, сендіру сөзі немесе пікірсайыс үшін айқын позиция, дәлелдер, қарсы пікірге жауап және әрекетке шақыру жазылады.
Жағдай мен аудиторияны сипаттап, сөйлеу мәтінінің жобасын алыңыз. Оны дауыстап оқып, өзіңізге ыңғайлы етіп түзетіңіз.
ЖИ агенті жұмыстың жобасын дайындайды: оны өзіңіз тексеріп, түзетіп, түпкілікті нұсқаға келтіресіз, ал нақты талаптар мектебіңізге, колледжіңізге немесе ЖОО-ңызға байланысты.