Все работы

Кроль әдісі және жүзу технологиялары

РефератЯзык работы: КазахскийОпубликовано

Текст работы






[Уйымның атауы]

[Факультет және кафедра]



БАЯНДАМА

Кроль әдісі және жүзу технологиялары


[Пән немесе іс-шара]





Орындаған: [Аты-жөні, тобы немесе сыныбы]

Тексерген: [Жетекшінің аты-жөні және лауазымы]






[Қала] 2026


Мазмұны

Кіріспе

Кроль әдісінің теориялық және биомеханикалық негіздері

Кроль ұғымы және жүзу ортасының талаптары

Жылдамдық, кедергі және қимыл тиімділігі

Кроль техникасының негізгі фазалары

Дене қалпы және дененің айналуы

Аяқтың қағуы және тепе-теңдік

Қолдың су астындағы және су үстіндегі жұмысы

Тыныс алу және уақыттық үйлесім

Крольді үйрету және техниканы жетілдіру әдістемесі

Үйретудің бірізді қағидасы

Жаттығулар жүйесі

Қателерді диагностикалау және түзету

Қауіпсіздік және жүктемені даралау

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер


Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Кроль әдісі, яғни еркін стильдегі алдыңғы жорғалау, жүзуді үйретуде де, спорттық нәтижені жетілдіруде де негізгі қимылдардың бірі саналады. Оның сырттай қарапайым көрінетін қозғалысы судағы дене қалпы, тепе-теңдік, қолдың тарту фазасы, аяқтың үздіксіз қағуы, тыныс алу және осы элементтердің уақыт бойынша үйлесуінен құралады. Сондықтан крольді тиімді меңгеру тек күшті көбейтуге емес, судың кедергісін азайтатын және қозғалысты үнемдейтін техникалық шешімдерді қалыптастыруға байланысты. U.S. Masters Swimming нұсқаулығы дене қалпын тиімділіктің өзегі ретінде сипаттайды: дене түзу әрі созылыңқы болғанда алға жылжу үшін қажет энергия азаяды, ал дұрыс емес қалып тұрақтандыруға қосымша күш жұмсатады [2].

Зерттеу мақсаты. Кроль әдісінің негізгі техникалық элементтерін, олардың биомеханикалық байланысын және оқытуда қолданылатын жаттығуларды әдебиеттерді салыстыру негізінде сипаттау.

Зерттеу міндеттері. Біріншіден, кроль әдісінің құрылымын және жүзу ортасының ерекшелігін түсіндіру; екіншіден, дене қалпы, аяқ, қол және тыныс алу техникасын талдау; үшіншіден, қимылдардың үйлесімі мен тиімділігін биомеханикалық тұрғыдан салыстыру; төртіншіден, техниканы үйрету мен қателерді түзетуге арналған практикалық жүйені ұсыну.

Дереккөздерге шолу. Жұмыста жүзу үйлесімі жөніндегі жүйелі шолу [1], U.S. Masters Swimming әдістемелік материалы [2], Special Olympics жаттықтыру нұсқаулығы [3], қимыл сапасын бағалауға арналған ғылыми мақала [4] және алдыңғы жорғалаудағы гидродинамикалық күштерді талдайтын шолу [5] салыстырылды. Бұлардың алғашқы екеуі жаттығу техникасын түсіндіруге, ал соңғы үшеуі қозғалыстың ғылыми негізін ашуға мүмкіндік береді.

Жұмыстың құрылымы. Кіріспеден кейін үш бөлім берілген: бірінші бөлімде крольдің теориялық және биомеханикалық негіздері, екінші бөлімде техниканың негізгі фазалары, үшінші бөлімде оқыту әдістемесі мен қателерді түзету қарастырылады. Қорытындыда негізгі тұжырымдар жинақталып, пайдаланылған әдебиеттер тізімі келтіріледі.


1Кроль әдісінің теориялық және биомеханикалық негіздері

1.1Кроль ұғымы және жүзу ортасының талаптары

Кроль әдісі денені етпетінен ұстап, қолдарды кезектестіріп алға шығару және су астында артқа қарай тарту, аяқтарды жамбас буынынан бастап кезекпен жоғары-төмен қағу арқылы орындалады. Бәсекелік еркін стильде спортшы кез келген әдісті таңдай алады, бірақ практикада алдыңғы кроль ең жоғары жылдамдық беретін нұсқа ретінде кең таралған [3]. Оның басты ерекшелігі - қозғалыс үзілмейді: бір қол суға кіріп, созылған кезде екінші қол тарту немесе қайтару фазасында болады; аяқтар денені көлденең қалыпта ұстап тұруға көмектеседі.

Су ауадан едәуір тығыз болғандықтан, дененің пішіні мен бағытталуы алға жылжуға тікелей әсер етеді. Жүзуші суға күш түсірген сайын қарсы бағыттағы кедергі пайда болады. Гидродинамикалық шолуларда жылдамдықтың қол мен аяқ тудыратын итермелеу күшіне ғана емес, денеге әсер ететін белсенді кедергіге де тәуелді екені көрсетіледі [5]. Осыдан техникаға қатысты маңызды қағида шығады: жылдамдықты арттырудың бір жолы күшті көбейту болса, екінші жолы сол күштің кедергіге жұмсалатын үлесін азайту.

Крольдегі қимыл жеке бұлшықет топтарының жұмысы емес, бүкіл дененің тізбекті әрекеті ретінде қарастырылады. Иық белдеуі қолды алға созуға және суға тірек жасауға жауап береді, тұлға айналу арқылы иық буынының жұмыс ауқымын кеңейтеді, жамбас пен іш бұлшықеттері дене сызығын ұстайды, ал аяқтар тепе-теңдік пен ырғақты тұрақтандырады. Silva және әріптестері үйлесімділікке қоршаған орта, жүзушінің жеке ерекшеліктері және қойылған жылдамдық талабы әсер ететінін көрсетеді; сондықтан барлық адамға бір ғана «мінсіз» үйлесім үлгісін міндеттеу дұрыс емес [1].

Кроль техникасын бағалағанда үш өлшемді қатар ұстау қажет. Біріншісі - дененің суға қатысты қалпы мен кедергінің азаюы. Екіншісі - итермелеу фазасындағы қол мен аяқ күшінің бағытталуы. Үшіншісі - қимылдың тұрақтылығы, яғни тыныс алу кезінде де дене осінің бұзылмауы. Бұл өлшемдер бір-бірімен байланысты: басты көтеру аяқтың төмен түсуіне, аяқтың төмен түсуі кедергінің ұлғаюына, ал кедергінің ұлғаюы қолдың артық күш жұмсауына әкеледі [3].

1.2Жылдамдық, кедергі және қимыл тиімділігі

Жүзудің қарапайым биомеханикалық моделінде спортшы жылдамдығы итермелеу мен кедергінің арақатынасы арқылы түсіндіріледі. Қол суды артқа итергенде, реакция күші денені алға жылжытады. Бірақ саусақтардың дұрыс орналаспауы, бас пен жамбастың сызықтан ауытқуы немесе аяқтың судан тым жоғары шығуы құйынды және маңдайлық кедергіні арттырады. Гидродинамикалық зерттеулерде жүзушінің жылдамдығы, соққы жиілігі және бір циклде жүріп өтетін қашықтығы өзара байланыста қарастырылатыны көрсетілген [5].

D=12ρCDAv2(1)

Бұл жұмыста қолданылатын сапалық модель ретінде кедергі күшін D, судың тығыздығын ρ, кедергі коэффициентін C₍D₎, маңдайлық ауданын A және жылдамдықты v арқылы белгілеуге болады. Формуладағы шамалар теориялық түсіндіру үшін берілді; нақты жүзушіге қатысты сандық өлшемдер бұл жұмыста жасалмайды. Маңызды қорытынды - жылдамдық өскен сайын кедергі тезірек артады, сондықтан жоғары қарқында дене қалпын сақтау ерекше мәнге ие.

Жүзу тиімділігін түсіндіретін тағы бір көрсеткіш - бір қол цикліне шаққандағы алға жылжу ұзындығы. Тәжірибелі спортшылар бірдей соққы жиілігінде көбірек қашықтық жүріп өтуі мүмкін, өйткені олардың суға тірек жасауы, дене айналуы және созылу фазасы үйлесімді болады [4]. Бұл жаңадан үйренуші үшін «тезірек қимылдау» әрдайым «жылдамырақ жүзу» емес екенін білдіреді. Қысқа әрі асығыс қимыл суға тіректі әлсіретіп, кедергіні ұлғайтуы мүмкін.

Қимыл тиімділігін бағалауда уақытша үйлесімнің бірнеше деңгейін ажыратқан пайдалы. Біріншісі - бір қолдың ішкі фазалары: суға кіру, қармау және итеру арасында үзіліс болмауы. Екіншісі - екі қолдың қатынасы: алдыңғы қолдың созылуы мен артқы қолдың итеруі бір-бірін толықтыруы. Үшіншісі - қол мен аяқтың байланысы: аяқтың қағуы тұлғаны айналдыруға қарсы тұрақтандырушы әсер береді. Осы деңгейлердің біреуі бұзылса, жүзуші қозғалысты сақтап қалу үшін басқа бөліктерге артық күш түсіреді.

Жылдамдық режимі өзгергенде техника да икемделеді. Спринт кезінде қолдың қайтарылуы ширақ, аяқ соққысы жиірек және дене айналуы белсендірек болуы мүмкін. Ұзақ қашықтықта қол циклі ұзартылады, аяқтың қағу жиілігі төмендейді, ал тыныс алу тұрақты ырғаққа келтіріледі. Бұл айырмашылықтар «дұрыс» және «бұрыс» техниканы ғана емес, міндетке сай техникалық шешімдерді көрсетеді. Жүйелі шолу да үйлесімге тапсырма талабы мен жүзу жылдамдығы әсер ететінін көрсетеді [1].

Қорытындылай келе, кроль техникасының теориялық өзегі екі міндеттен тұрады: денені мүмкіндігінше созылыңқы әрі тұрақты ұстау және әр қол циклі кезінде суды сенімді ұстап, күшті дененің бойлық осіне бағыттау. Келесі бөлім осы қағидаларды нақты қозғалыс фазалары арқылы ашады.


2Кроль техникасының негізгі фазалары

2.1Дене қалпы және дененің айналуы

Дұрыс дене қалпы маңдайдың суға аздап батуы, көздің төмен және алға қарауы, мойынның босаңсуы, жамбастың су бетіне жақын орналасуы арқылы сипатталады. Special Olympics нұсқаулығында дене «дерлік жазық», жамбасқа қарай сәл еңіс болуы керектігі және су сызығы қас пен шаштың аралығынан өтетіні көрсетіледі [3]. Бұл қалып аяқтың су ішінде қалуына мүмкіндік береді және артық шашырауды азайтады.

Продолжение работы доступно подписчикам

Оформите подписку Studkz AI, чтобы прочитать работу целиком и скачать её файлы.

Полная работа: ~3 900 слов · ~16 стр.

Файлы

Скачивать файлы могут пользователи с подпиской.

Документ DOCX · 65 KB