Все работы

Жасанды интеллект пен адам ақыл ойының арақатынасы

РефератЯзык работы: КазахскийОпубликовано

Текст работы


[Ұйымның атауы]

[Факультет және кафедра]

РЕФЕРАТ

[Пән немесе іс-шара]

Жасанды интеллекттің адам ақыл ойымен арақатынасы






Орындаған: [Аты-жөні, тобы немесе сыныбы]

Тексерген: [Жетекшінің аты-жөні және лауазымы]







[Қала] 2026



Мазмұны

Кіріспе

Адам ақыл ойының табиғаты

Сана, ойлау және субъективті тәжірибе

Ақыл-парасаттың әлеуметтік және этикалық қыры

Жасанды интеллекттің қызмет ету ерекшеліктері

Алгоритмдік өңдеу және тілдік жауап

Ақпараттық қызмет пен сана арасындағы шекара

Адам мен жасанды интеллекттің арақатынасы

Ұқсастықтар мен айырмашылықтар

Өзара толықтырудың ықтимал моделі

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

Қосымша әдебиеттер тізімі


Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Жасанды интеллекттің күнделікті өмірге, білімге және кәсіби қызметке енуі адам ақыл-ойының табиғаты туралы сұрақты қайта қойып отыр. Машина мәтінді талдап, үлгіге сүйеніп жауап құраған кезде оның әрекеті ойлауға ұқсайды. Алайда ұқсастықтың болуы адамға тән сана, ниет, субъективті тәжірибе және жауапкершілік те машинада бар екенін білдірмейді. Сондықтан мәселені техникалық жетістік ретінде ғана емес, философиялық және этикалық проблема ретінде қарастыру маңызды [1; 3].

Мақсаты. Жасанды интеллекттің ақпаратты өңдеу қабілетін адам ақыл-ойының саналық, тәжірибелік және жауапкершілік қырларымен салыстырып, олардың арақатынасын сипаттау.

Міндеттері. 1) адам санасы мен ақыл-ойының негізгі белгілерін анықтау; 2) жасанды жүйелердің ақпараттық қызметін сипаттау; 3) екі құбылыстың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын салыстыру; 4) адам мен жасанды интеллекттің өзара толықтыру мүмкіндігін бағалау.

Дереккөздерге шолу. Жұмыс сана, ойлау, қиял, жады және субъективті тәжірибе ұғымдарын түсіндіретін материалға [1], ақыл-парасаттың логика, ерік және жауапкершілікпен байланысын талдайтын философиялық материалға [2], сондай-ақ компьютердің алгоритм арқылы ақпаратты қабылдау, өңдеу, сақтау және шығару қызметтерін сипаттайтын материалға [3] сүйенеді. Құрылымы кіріспеден, үш негізгі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.


1Адам ақыл ойының табиғаты

1.1Сана, ойлау және субъективті тәжірибе

Сана адамға бағытталған менталдық құбылыстарды аңғаруға және оларды қайта бейнелеуге мүмкіндік беретін қабілеттер кешені ретінде сипатталады. Оның құрамына ойлау, қиял, жады, ерік, сезім, сенім, ниет пен эмоция кіреді [1]. Бұл тізім ақыл-ойды тек есептеу операциясына теңестіруге болмайтынын көрсетеді: адам ақпаратты қабылдап қана қоймай, оған мән береді, оны өз тәжірибесімен байланыстырады және әрекетінің салдарын бағалайды.

Ойлау мақсатты әрі басқарылатын танымдық қызмет болып саналады. Ол сұрақ қоюды, себеп пен салдарды ажыратуды, маңызды белгілерді таңдауды және жағдайға мағыналы жауап беруді қамтиды [1]. Қиял осы қабілетті кеңейтеді: адам болмаған нысанды елестетіп, болашақ мүмкіндіктерді жобалайды немесе мәселені жаңа қырынан көреді. Ал субъективті тәжірибе сезінудің «қандай болатынын» білдіреді. Демек, адамның ақыл-ойы сыртқы ақпаратты өңдеумен бірге ішкі әлемді де қалыптастырады.

1.2Ақыл-парасаттың әлеуметтік және этикалық қыры

Ақыл-парасат логикалық дәйектілікпен шектелмейді. Философиялық дәстүрде ол адамның өз әрекеттеріне жауап беруімен, еркін таңдауымен және білімді өмірлік тәжірибемен ұштастыруымен байланыстырылған [2]. Бұл жерде шешімнің дұрыстығы ғана емес, оның кімге және қалай әсер ететіні де маңызды. Адамның ақыл-ойы моральдық өлшемдерді, мәдени нормаларды және жеке мақсаттарды бір шешімнің ішінде тоғыстыра алады.

Осы қасиеттер адам санасының әлеуметтік табиғатын көрсетеді. Адам ойы тіл, қарым-қатынас, тәрбие және тарихи тәжірибе арқылы қалыптасады. Ол өз қателігін мойындап, ұстанымын өзгерте алады. Сондықтан адам ақыл-ойын дайын жауаптар жиынтығы емес, өзін-өзі түсіндіретін және өзін-өзі түзететін тірі үдеріс ретінде қарастырған жөн.

Бірінші бөлім бойынша қорытынды. Адам ақыл-ойының өзегі ақпаратты өңдеумен қатар сана, субъективті тәжірибе, ниет, қиял және жауапкершіліктің бірлігінен тұрады.


2Жасанды интеллекттің қызмет ету ерекшеліктері

2.1Алгоритмдік өңдеу және тілдік жауап

Компьютер ақпаратты алдын ала берілген алгоритм бойынша қабылдайды, қайта өңдейді, сақтайды және нәтиже шығарады [3]. Жасанды интеллект осы есептеу мүмкіндігін деректерден заңдылық табу, тілдік үлгілерді жалғастыру және ықтимал жауапты таңдау арқылы кеңейтеді. Сырттай қарағанда мұндай жүйе сұрақты түсінгендей, салыстырғандай немесе қорытынды жасағандай көрінеді. Бірақ оның жұмыс негізі - есептеу процедуралары, деректердегі үлгілер және адам жасаған мақсаттар мен шектеулер.

Жасанды интеллекттің күші ауқымды ақпаратты жылдам сұрыптаудан, қайталанатын әрекетті тұрақты орындаудан және бірнеше нұсқаны қысқа уақытта ұсынудан байқалады. Бұл оны адамның көмекшісі ретінде құнды етеді. Сонымен бірге жүйе берген жауаптың мағынасы мен дұрыстығы автоматты түрде кепілденбейді: ол бастапқы деректердің сапасына, үйрету үлгісіне және қойылған тапсырманың нақтылығына тәуелді.

2.2Ақпараттық қызмет пен сана арасындағы шекара

Компьютердің өздігінен ойламайтыны және экрандағы белгілерге адам сияқты мағына бермейтіні туралы тұжырым жасанды интеллектті бағалауда маңызды шектеу қояды [3]. Жүйе мәтін құрастыра алады, бірақ мәтінді бастан кешірмейді; эмоцияны сипаттай алады, бірақ эмоция сезінетіні дәлелденбеген; мақсатты орындай алады, бірақ мақсаттың құндылығын өз бетінше таңдауы міндетті емес.

Сана туралы материалда жасанды интеллект бейбиологиялық зерде мүмкіндігін қарастыруға көмектесетіні, бірақ адам санасындағы феномендермен ұқсастық пен айырмашылықты ажырату қажет екені көрсетіледі [1]. Осыдан «ақылды әрекет» пен «саналы тәжірибе» бір ұғым емес деген қорытынды шығады. Жасанды жүйенің нәтижесі ақыл-ойға ұқсас көрінуі мүмкін, ал оның ішкі субъективті әлемі бар-жоғы жеке философиялық және ғылыми мәселе болып қала береді.

Екінші бөлім бойынша қорытынды. Жасанды интеллект ақпаратты өңдеуде өте тиімді, алайда оның есептеу қабілетін сана, субъективті тәжірибе және моральдық жауапкершілікпен теңестіруге негіз жоқ.


3Адам мен жасанды интеллекттің арақатынасы

3.1Ұқсастықтар мен айырмашылықтар

Екі құбылыстың ұқсастығы - екеуі де ақпаратпен жұмыс істеп, белгілер арасындағы байланыстарды анықтайды және белгілі бір нәтиже береді. Адам да, жасанды жүйе де өткен деректерді пайдаланып, болашақ жауаптың нұсқаларын жасай алады. Бірақ бұл ұқсастық функционалдық деңгейде қалады. Адамның шешімі денелік тәжірибемен, эмоциямен, өмірбаянмен және құндылықпен байланысты; жасанды жүйенің жауабы есептеу тәртібі мен берілген деректерге сүйенеді [1; 3].

Кесте 1|Адам ақыл-ойы мен жасанды интеллектті салыстыру

Өлшем

Адам ақыл-ойы

Жасанды интеллект

Ақпаратпен жұмыс

Тәжірибе мен мағынаға байланыстырады

Дерек пен алгоритм арқылы өңдейді

Жаңа жағдай

Контексті түсініп, мақсатты қайта қоя алады

Берілген үлгі шегінде нұсқа ұсынады

Ішкі тәжірибе

Сезім, ниет және субъективтілік бар

Субъективті тәжірибесі бары дәлелденбеген

Жауапкершілік

Моральдық және әлеуметтік салдарды көтереді

Жауапкершілік оны қолданған адам мен ұйымға тиесілі

Кесте адам мен машинаның қызметін бір-біріне қарсы қоймай, олардың әртүрлі деңгейде жұмыс істейтінін көрсетеді. Жасанды интеллект есептеу жылдамдығы мен көлемі жағынан басым болуы мүмкін, ал адам мағына, құндылық және жауапкершілік деңгейінде шешімнің соңғы өлшемін береді.

3.2Өзара толықтырудың ықтимал моделі

Адам мен жасанды интеллекттің тиімді арақатынасы бәсекелестікке емес, міндеттерді бөлуге негізделуі тиіс. Жүйе үлкен көлемдегі ақпаратты бастапқы талдауға, нұсқаларды салыстыруға және қайталанатын жұмысты жеңілдетуге көмектеседі. Адам мәселенің мәнін айқындайды, деректің орынды-орынсызын тексереді, ықтимал зиянды бағалайды және соңғы шешімге жауап береді. Мұндай модельде технология адамның орнын басатын дербес субъект емес, адам қойған мақсатқа қызмет ететін құрал әрі серіктес болады [1; 2; 3].

Адам мақсаты

Дерек пен тапсырма

Жасанды интеллекттің талдауы

Ұсынылған нұсқалар

Адамның тексеруі

Жауапты шешім

Диаграмма адам мақсатының қойылуынан бастап, жасанды интеллект ұсынған нұсқаларды адамның тексеруі мен жауапты шешіміне дейінгі өзара әрекеттің сапалық логикасын көрсетеді.

Үшінші бөлім бойынша қорытынды. Жасанды интеллект адамның танымдық мүмкіндігін кеңейте алады, бірақ мақсат қою, мағына беру және жауапкершілік алу қызметтері адам тарапында сақталуы керек.

Продолжение работы доступно подписчикам

Оформите подписку Studkz AI, чтобы прочитать работу целиком и скачать её файлы.

Полная работа: ~2 400 слов · ~10 стр.

Файлы

Скачивать файлы могут пользователи с подпиской.

Документ DOCX · 62 KB