Эссе жазу: тезис, дәлелдер және қорытынды
Эссе — автордың белгілі бір сұрақ бойынша өз көзқарасын дәлелдермен негіздейтін шағын, тұтас мәтін.
Оны мектеп оқушылары, студенттер және IELTS немесе басқа емтиханға дайындалушылар жиі жазады.
Құжатта не болады
- Тақырыпқа енгізетін және айқын тезиспен аяқталатын кіріспе абзац
- Әрқайсысы бір дәлелді ашатын 3–4 абзац
- Нақты мысалдар: фактілер, оқиғалар, әдеби шығармалар немесе жеке тәжірибе
- Пікірталас эссесінде қарсы пікір мен оған жауап
- Тезисті жаңа сөзбен қайталайтын қорытынды
- Дереккөз пайдаланылса, сілтемелер мен қысқа әдебиеттер тізімі
Әдеттегі құрылымы
- Атауы (емтихан эссесінде болмайды)
- Кіріспе және тезис
- Негізгі бөлім: 3–4 дәлел абзацы
- Қарсы пікір және оған жауап
- Қорытынды
Көлемі мен рәсімделуі
Тапсырмада өзгеше айтылмаса, эссе 800–1200 сөз (шамамен 2–4 бет) болады. Емтихан эссесі сол емтиханның сөз санына сай жазылады.
Эссе ішкі тақырыпшаларсыз, тізімсіз, абзацтары байланыстырғыш сөздермен жалғасқан тұтас мәтін ретінде жазылады. Рәсімделуі әдетте A4, Times New Roman 14 pt, интервал 1,5; титул парағы мен мазмұны болмайды. Талаптар мұғалімге немесе оқытушыға қарай өзгеруі мүмкін.
ЖИ агенті қалай көмектеседі
- Тақырыпты немесе сұрақты, эссе түрін және қажет болса сыныпты не сөз санын көрсетесіз.
- ЖИ агенті тезисті тұжырымдап, әр абзацты бір дәлелге арнайды.
- Фактілер, оқиғалар мен дәйексөздер ойдан құрастырылмайды, нақты адамға оның айтпаған сөзі телінбейді.
- Жобаны оқып, өз тәжірибеңіз бен пікіріңізді қосып, мәнерін өзіңізге бейімдейсіз.
Сұрақтар мен жауаптар
Эссенің қандай түрлерін жазуға болады?
Пікірталас, рефлексивті (жеке), талдамалы, салыстырмалы эссе және IELTS Writing Task 2 немесе ҰБТ форматындағы емтихан эссесі. Түрі көрсетілмесе, даулы тақырыпқа пікірталас эссесі жазылады.
Эссе шығармадан несімен ерекшеленеді?
Шығарма — мектептегі тіл мен әдебиет сабағының жанры, оған көбінесе жоспар жазылады. Эссе — автордың позициясын дәлелдейтін еркінірек мәтін, жоспарсыз жазылады.
Мақал-мәтелдерді пайдалануға бола ма?
Иә, қазақ тіліндегі эссеге мақал-мәтел, әдебиет пен тарихтан мысал олар дәлелді шынымен күшейтетін жерде қосылады.
Сынып деңгейін ескере ме?
Сынып көрсетілсе, сөздік қор мен сөйлем күрделілігі соған бейімделеді. Көрсетілмесе, ЖИ агенті сыныпты ойдан болжамайды.
Сұрақты немесе тақырыпты жазып, эссе жобасын алыңыз. Дәлелдерді өз тәжірибеңізбен толықтырып, мәтінді өзіңіздікі етіңіз.
ЖИ агенті жұмыстың жобасын дайындайды: оны өзіңіз тексеріп, түзетіп, түпкілікті нұсқаға келтіресіз, ал нақты талаптар мектебіңізге, колледжіңізге немесе ЖОО-ңызға байланысты.